To print: Click here or Select File and then Print from your browser's menu. Click here to return to the home page.

Documents/Interviews

ፖለቲካዊ ቻርተር ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን

By ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን
Mar 29, 2005, 08:27 PST

መእተዊ፦

ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ሰላምን ደሞክራስን ፍትሕን ሓርነትን ማሕበራዊ ርግኣትን ዝሰረቱ ኣብ ጅግንነታዊ ሃገራዊ ተጋድሉኡ ንዘደልደሎ ሃገራዊ ሓድነቱ ተሞኵሱ፡ ኣብ ናይ ህንጸት ግጥሚያ ንክኣቱ ድሉው ምጽንሑ ርጉጽ እዩ፡፡ ይኹን እምበር፡ እቲ ነዊሕ ጉዕዞን ዓብይ መስዋእትን ልዑል ድሌታትን ህዝብና ዲክታቶርያዊ ስርዓት ብምትካል ተዀልፈ፡፡ እዚ ኸኣ ተቓላሳይ ህዝብና ዘይተጸበዮ ዓቢ መስደመም ተረኽቦ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ምስቲ ሓርነታዊ ባህግታቱን ክብሩን ተራጸመ፡፡ እቲ እተመስረተ ስርዓት ህዝብና ኣብ ናጻ ሃገሩ ንክኽበረሉ ዝግብኦ መሰላት ብሱሩ ተመንዘንዖ፡፡ ኣብ መቕድም ናይቶም በቲ ስርዓት ዝተፈጸሙ ግህሰታት ድማ ህዝብና ኣብ ክሊ ውሽጣዊ ሰላም ናይ ሎምን መጻእን ዕድሉ ንኽውስን ዘለዎ ፖለቲካዊ መሰል ምእጋድ እዩ፡፡ ከምኡ እውን ኤርትራ ኣብዚ እዋንን መጻእን ነብሳ ንምህናጽ ብደረጃ ዞባን ዓለም-ለኸን ብሰላም ንኽትነብር ዘሎ ተደላይነት ዓቢ ምዃኑ ክንሱ ህዝብና ተቐዪዱ ይርከብ፡፡

ኣብዚ ግዜ’ዚ፡ ድሕሪ ዓሰርተ ሰለስተ ዓመታት ናጽነት ኤርትራ፡ ፖለቲካዊ ምርኢት ኤርትራ ምስ እንዕዘብ ነዞም ዝስዕቡ ኣቐንዘውቲ ሓቅታት ጎሊሆም ይረኣዩ፡፡ ንሳቶም ድማ ምድኻም ሃገራዊ ሓድነት፤ቅዋማዊ ትካላት፡ ግዝኣተ-ሕግን ስለዝቦኸሩ ግህሰት መሰላት ወዲ-ሰብ ብኣዝዩ ክብ ዝበለ ደረጃ ይፍጸም ምህላው፡ ቁጠባዊ ዓቕሚ ሃገር ስርዓቱ ንዝከላኸሉ ናይ ጭቆና ትካላት ንምህናጽ ይባኽን ምህላው፤ ንዞባዊ ርግኣትን ጸጥታን ንሓደጋ ዘሳጥሑ ውግኣት ምጽሕታሩ ቀጻሊ ምዃኑ፤ ህዝቢ ኤርትራ ደሙ ዘፍሰሰሉን ዝተሰውኣሉን መሬቱ ራሕሪሑ ንስደት ተሳጢሑ ምህላው፤ ከምኡ'ውን ከም ውጽኢት ናይዚ መላኺ ስርዓት ዝፍጽሞ ግፍዕታትን ዝዘርግሖ ብልሽውናን ጥዑይ ሃይማኖታውን ማሕበራውን ውርሻታት ፈሪሶም፡ ብልሽውና ንስነ-ስርዓትን ማሕበራዊ ባህልን ክትክኡ ምርኣይ ንባህሪ ናይዚ ስርዓት'ዚ ንምግንዛብ እኹላት ኣብነታት እዮም፡፡

ቀዳማይ ዓንቀጽ

1. ኣብ መዋእል ጅግንነታዊ ቃልሲ ዝሰረጸ ሃገራዊ ሓድነት ምዕቃብን ምድልዳልን፡፡

2. ብተጋድሎ ህዝቢ ዝተረጋገጸ ልዑላውነትን፡ ሓድነት መሬትን ህዝብን ኤርትራ ምዕቃብ፡፡

3. ኣብ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ፍትሕን ማዕርነትን ምርግጋጽ፡፡

4. መትከላት ሓርነት፡ ሃይማኖትዊ፤ ባህላዊ እምነትን፡ ጠቕላል ሓርነትን ባህላውን ብዙሕነት ብሄራትን ምእማን፡፡ ንዜግነት ከም መሰረት ጉቡኣትን መሰላትን ምውሳድ፡፡ ብሄራት ኤርትራ ኣብ መሰረት ማዕርነትን ሕድሕድ ምክብባርን ጉዳያቶም ባዕላቶም ናይ ምውሳን መሰል ምርግጋጽ፡፡

5. ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ቅዋም፡ እስላም ኣብ ጉዳይ ሂወቶም ንሸሪዓኦም ከተግብሩ መሰል ይህልዎም፡፡ ከምኡ'ውን ክርስትያንን፡ ባህላውያን ኣመንትን ንሃይማኖታዊ መምርሒታቶምን ያታዊ ሕግታቶምን ከተግብሩ መሰል ይህልዎም፡፡

6. ኵለን ቋንቋታት ኤርትራ ምዕረ እየን፡፡ ካብ መንጎ ሃገራውን ቋንቋታት ኤርትራ ዓረብኛን ትግርኛን ዕላውያን ቋንቋታት ኤርትራ ኢየን፡፡ ብሄራት ኤርትራ ቋንቋተን ንምጥቃምን ምምዕባልን ዘለወን መሰል ምኽባር፡፡

7. ንሰላማዊ ምቅብባል ስልጣን፡ ብዘይ ዝዀነ ኣፈላላይ ዝኣምንን ሰብኣዊ መሰላት ዘኽብርን ኣብ ሰልፋዊ ብዙሕነት ዝተሰረተ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ተቐቢልካ ንምትካል ምቅላስ፡፡

8. ኣብ ኤርትራ ቅዋም ዘውሕሶ ዘይምእኩል ስርዓተ-መንግስቲ ምትካል፡፡

9. ኣብ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰላት ምኽባርን ምክልኻልን፡፡

10. ምስ ሃገራት ዓለም ብሓፈሻ፡ ምስ ጐረባብቲ ህዝብታትን ሃገራትን ከኣ ብፍላይ፡ ኣብ ሰላምን ምትሕግጋዝን ሕድሕዳዊ ምክብባርን ሓባራዊ ጥቕምታትን፡ ብኣህጒራዊ ቻርተራትን ውዕላትን ምምእዛዝ ዝተመስረተ ሃናጺ ዝምድናታት ምፍጣር፡፡

1. ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን፡ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕን፡ ኣብ ክንድኡ ኣብ ፖለቲካውን ሰልፋውን ብዝሑነት ዝተሰረተ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካልን ይቃለስ፡፡

2. ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን፡ ከከም ኩነታቱ ኣድላዪ ኣገባብ ቃልሲ ይጥቀም፡፡ ንከመይነት ኣፈጻጽማኡ ድማ ንመሪሕነት ይግደፍ፡፡

3. ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ናይ ፖለቲካዊ ውደባ ሓርነት ብዝተፈላለየ መልክዓቱ የኽብሮ፡፡

ቀዳማይ፦ መሰጋገሪ መድረኽ፡ ካብ ምልጋስ ህልው ዲክታቶርያዊ ስርዓት ክሳብ ብዲሞክራሲያዊ መንገዲ እተመርጸ መንግስቲ ዝቘመሉ ዘሎ ግዜ ዘመልክት ኢዩ፡፡

ሳልሳይ፦ ዋዕላ ሃገራዊ ስኒት፦

1. መሰጋገሪ ቻርተር የጽድቕ፡፡

2. ንሕይልታት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብዝውክሉ፡ ሃገራዊ መሰጋገሪ ባይቶ የቕውም፡፡

3. ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ናይ ግዜ ሕጋውነት ይውስን፡፡

   ሓሙሻይ፦ ዕማም ሃገራዊ መሰጋገሪ ባይቶ፦

   1. መሰረታዊ ሓርነትን ናይ ፕረስ ሕግን ዘነጽር ግዝያዊ ሕግታት ይሕንጽጽ፡፡

   2. ንፖለቲካዊ ሰልፍታትን፡ ንምርጫታትን ዝገዝኡ ሕግታት፡ ብክኢላታት ኣካላት ብዝቘመ ሽማግለታት ተጸኒዖም ዝሕንጸጽሉ መደባት ይሰርዕ፡፡

   3. መሰጋገሪ መንግስቲ የቕውም፡፡

   4. ኣብ ውሳኔታት ዋዕላ ሃገራዊ ስኒትን ውሳኔታት መሰጋገሪ ባይቶን ብምምርኳስ ንመሰጋገሪ መንግሰቲ ይከታተልን ይቈጻጸርን፡፡

2. ኮምስዮን ቅዋም የቕውም፡፡

3. ናጻ ኮምስዮን ጠቕላላ ምርጫታት የቕውም፡፡

4. ጠቕላላ ናይ ህዝቢ ምቝጻር ዝካያደሉ መደብ ይሰርዕን ይፍጽምን፡፡

5. ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ንምምላስን ንምጥያስን ይሰርሕ፡፡

1. ዋዕላ ሃገራዊ ሰኒት ሓጋጊ መሰጋገሪ ስልጣን ብምቛም ሓላፍነቱ ይዛዝም፡፡

2. ሓፈሻዊ ምርጫታት ክሳብ ዝካየድን፡ ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ ባይቶ ክሳብ ዝቐውምን፡ ቀዋሚ ቅዋም ክሳብ ዝጸድቕን ሓጋግን ፈራድን ስልጣንት ጐኒ-ንጐኒ መሰጋገሪ መንግስቲ

   ዕማማቶም እናፈጸሙ ይጸንሑ፡፡

3. ማእከላይ መሪሕነት ኪዳን ብዛዕባ መሰጋገሪ መድረኽ ዝርዝር ሰነዳት የዳሉ፡፡

4. እዚ ቻርተር'ዚ ንምምሕያሹ መሰልን ሓላፍነትን ዘለዎ ማእከላይ መሪሕነት ጥራሕ እዩ፡፡

 ኣብ ፖለቲካዊ ቻርተር ዝኸተማ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍትትን

1. ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ

2. ዲሞክራሲያዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ

3. ሰልፊ ተራድኦ ኤርትራ

4. ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ

5. ምንቅስቓስ ዲሞክራሲያዊ ተቓውሞ ኤርትራ /ጋሽ-ሰቲት/

6. ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ

7. እስላማዊ ሰልፊ ኤርትራ ንልምዓትን ፍትሕን

8. ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ

9. ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሃገራዊ ጉባኤ

10. ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ስሙር ሃገራዊ ውድብ

11. ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ

12. ሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ

13. ህዝባዊ ጉባኤ ኤርትራ

14. ህዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ

15. ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ

16. ሰውራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራs

© Copyright 2002 by Awate.com